الشيخ محمد تقي بهجت

259

جامع المسائل ( فارسي )

و اگر بيش از دو زن شريك بودند ، همه را به قصاص به قتل مىرساند بعد از ردّ زائد بر جنايت هر يك از ديه او ؛ و اگر مختلف بود ديهء آنها به ذمّيه بودن يا كنيز بودن ديه خاص هر كدام را با ملاحظه جنايت او ولىّ تكميل مىنمايد ؛ پس اگر سه زن شريك بودند ، مىتواند ولىّ ، هر سه را به قتل برساند و ديهء يك زن را بر آنها تقسيم نمايد بالسّويه . و اگر دو نفر را به قتل رسانيد يا يك نفر را ، در ردّ ملاحظه جنايت هر كدام كه ثلث است با مقدار زيادتى ديه در ردّ بر مقتوله مىشود ؛ پس اگر يكى را به قتل رسانيد ، ردّ مىنمايند دو نفر ديگر ، به مقتوله ، ثلث ديه او را ، و بر ولىّ نصف ديه مقتول به جنايت را ؛ و اگر دو نفر را به قصاص به قتل رسانيد ، سوّمى ثلث ديهء مرد را به دو مقتول قصاصى رد بنمايد بالسّويه . قتل يك زن توسط دو مرد و اگر دو مرد ، يك زن را به قتل رسانيدند ، مىتواند ولىّ ، هر دو را به قصاص به قتل رساند و زيادتى ديه از جنايت را كه يك ديه و نصف آن است بر دو مرد بالسّويه ردّ نمايد . شركت مرد و زن در قتل و اگر شريك شدند مرد آزاد و زن آزاد ، در قتل مرد آزاد مسلمان ، مىتواند هر دو را به قصاص به قتل برساند ، و ردّ مىنمايد نصف ديهء مرد را به خصوص ولىّ مرد ؛ و اگر قصاص نكرد ، بر هر كدام نصف ديهء مرد مقتول به جنايت است ؛ و اگر ولىّ ، زن را به قصاص به قتل رسانيد ، بر زن چيزى ردّ نمىنمايد ، و بر مرد قاتل است نصف ديهء مقتول ؛ و اگر مرد را فقط به قصاص به قتل رسانيد ، زن به او نصف ديهء مقتول به قصاص را مىدهد . در موضع ثبوت ردّ به كسى كه از او قصاص مىشود ، در عدم استحقاق قصاص قبل از ردّ يا عدم استحقاق ردّ قبل از قصاص ، تأمل است در صورتى كه ردّ از شريك در جنايت باشد يا از ولىّ كه قصاص مىنمايد ، و احوط تراضى به آن است مطلقاً . اشتراك حرّ و عبد در قتل 4 - اگر حرّى و عبدى اشتراك كردند در قتل حرّى از روى عمد : ولىّ مقتول مىتواند هر دو جانى را به قصاص به قتل رساند با آن كه ردّ نمايد به ولىّ